Lehim makinesi, yani esnaf diliyle havya, küçük bir alet ama yanlış watt seçilince ya işi yapamaz ya da devreyi yakar. Seçim aslında tek soruya bakıyor: neyi lehimleyeceksiniz?
Lehim makinesi kaç watt olmalı?
Kısa cevap: elektronik kart işleri için 25-40 watt, gündelik kablo ve fiş tamiri için 60 watt, kalın kablo ve geniş metal yüzeyler için 100 watt. Ev tamiratında tek havya alacaksanız 60 watt en dengeli tercihtir; hem ince işi idare eder hem kalın kabloda nefessiz kalmaz.
Watt neyi belirler?
Watt, havyanın ürettiği ısının gücüdür. Güç arttıkça uç daha çabuk ısınır ve büyük metal yüzeylerde ısısını korur. Ama elektronik kartlarda fazla güç düşmanınızdır; hassas komponenti fazla ısı bozar. Bu yüzden kural şöyle işler: iş küçüldükçe watt düşer, metal kalınlaştıkça watt yükselir.
Bir noktayı karıştırmayın: yüksek watt daha sıcak demek değil, ısıyı daha çabuk toparlayabilmek demek. Kalın bir kabloya değdiğinizde havyanın ucundaki ısı hemen kabloya geçer; güçlü havya o ısıyı saniyesinde geri kazanır, zayıf havya soğuk kalır ve lehim topaklanır.
Hangi işe kaç watt?
Elektronik kart tamiri, Arduino, küçük devre işleri için 25-40 watt idealdir. Genel amaçlı kullanım, kablo eki, fiş tamiri gibi gündelik işlerin tatlı noktası 60 watt civarıdır; Total TET1606 60W kalem havya bu sınıfın bizdeki karşılığı. Kalın kablolar, geniş metal yüzeyler ve hızlı ısınma isteyen işler içinse 100 watt sınıfına çıkın; Total TET10006 100W havya o işin aleti.
Kalem havya mı, istasyon mu?
Kalem havya prize takılır, ısınır, çalışır. Basit ve hesaplıdır, ara sıra iş yapan için fazlasıyla yeter. Lehim istasyonu ise ısıyı derece derece ayarlamanıza izin verir ve o dereceyi sabit tutar. Gün boyu kart tamir eden biri için bu fark büyüktür, ayda bir kablo ekleyen için gereksiz masraftır. Kararı kullanım sıklığınız verir.
Uç seçimi çoğu zaman wattan önemli
Doğru wattı alıp yanlış uçla çalışan çok gördük. Sivri uç hassas nokta lehimlerinde, yassı keski uç kablo ve geniş yüzeylerde, konik uç ise genel işlerde iyi sonuç verir. Uç ne kadar temas ediyorsa ısı o kadar iyi geçer; ince uçla kalın kabloyu lehimlemeye çalışmak, güçlü havyayı bile boşa harcamaktır.
Üç pratik ipucu
Lehim teli olarak elektronik işlerde ince, kablo işlerinde kalın tel kullanın. Havya ucunu her işten önce ıslak süngerle silip az miktar lehimle kaplarsanız hem ısı aktarımı düzelir hem ucun ömrü uzar. Lehim tutmuyorsa yüzey kirlidir; önce zımpara ya da flux ile temizleyin, ısrar etmeyin.
Bir de şu var: lehimi havyanın ucuna değil, ısıttığınız parçaya değdirin. Ucun üzerinde eriyen lehim parçaya yapışmaz, üstünde top gibi durur. Önce parçayı ısıtacaksınız, lehim kendiliğinden akacak.
Havyalar ve diğer elektrikli aletler bu sayfada. Hangi wattın işinizi göreceğinden emin değilseniz telefonla sorun, iki dakikada netleştiririz.